PHIẾU ĐĂNG KÝ DỰ THI HỘI THI SÁNG TẠO KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT TỈNH TÂY NINH LẦN THỨ 11 NĂM 2018-2019 - 28/08/2018              Phiếu đăng ký dự thi Cuộc thi Sáng tạo thanh thiêu nhiên nhi đồng - 15/02/2017              THỂ LỆ CUỘC THI SÁNG TẠO THANH THIẾU NIÊN NHI ĐỒNG TOÀN QUỐC LẦN THỨ 13 (2016-2017) - 15/02/2017              MẪU PHIẾU ĐĂNG KÝ DỰ THI - 17/06/2016              NGƯỜI THẦY GIÁO BIẾN PHẾ LIỆU THÀNH SẢN PHẨM CÓ ÍCH - 13/05/2016              LÃO NÔNG CÓ NHIỀU SÁNG TẠO KHOA HỌC KỸ THUẬT - 10/05/2016              THỂ LỆ HỘI THI SÁNG TẠO KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT TỈNH TÂY NINH LẦN THỨ 10 NĂM 2016 – 2017 - 09/05/2016              KỸ SƯ LÊ THỊ KIỀU TRANG: NGƯỜI ĐEM NIỀM VUI CHO NÔNG DÂN TRỒNG MÌ - 31/03/2016              Nguyễn Văn Dung - Nhà giáo ưu tú đam mê nghiên cứu Ngữ văn - 01/03/2016              NGUYỄN VĂN DŨNG - “KỸ SƯ CHÂN ĐẤT” VỚI NHIỀU SÁNG CHẾ KỸ THUẬT NÔNG NGHIỆP - 01/03/2016              ANH CÔNG NHÂN THÍCH SÁNG TẠO KHOA HỌC KỸ THUẬT - 07/12/2015              THỂ LỆ CUỘC THI ẢNH VÀ THIẾT KẾ LOGO ĐA DẠNG SINH HỌC VIỆT NAM - 23/04/2013              Quy chế tham gia giải thưởng "Nữ doanh nhân trí thức thành đạt năm 2013" - 22/04/2013              Hồ sơ đăng ký tham gia giải thưởng "Nữ doanh nhân trí thức thành đạt năm 2013" - 22/04/2013             
     
CHANH DÂY – LOẠI CÂY TRỒNG MỚI ĐANG PHÁT TRIỂN Ở TÂY NINH - 22/03/2018
Từ nhiều năm nay, bà con nông dân các tỉnh Lâm Đồng, Gia Lai, Đăk Nông… trồng chanh dây cho thu nhập rất cao. Không chỉ phù hợp với các tỉnh có đất cao, khí hậu mát mẻ, bước đầu cho thấy loài dây leo này cũng rất phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Tây Ninh. Hiện nay ở các huyện Tân Châu, Tân Biên, Dương Minh Châu… đã có một số nông dân trồng chanh dây với diện tích lớn (hơn 100ha).

Việc nhà máy chế biến rau, củ, quả Tanifood (thuộc Công ty Lavifood) được khởi công xây dựng tại Gò Dầu (Tây Ninh) vào tháng 5.2017 và Công ty Đồng Giao (Ninh Bình) đang xin phép đầu tư xây dựng nhà máy chế biến ở Tân Biên là một “cú hích” giúp nông dân mạnh dạn đầu tư vào loại cây trồng này (với công suất tiêu thụ hơn 500 tấn nguyên liệu/ngày của nhà máy Tanifood thì diện tích trồng chanh dây ở Tây Ninh phải đạt 2000 hecta mới đáp ứng nhu cầu). Tuy nhiên, việc trồng chanh dây cũng phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật (đặc biệt là giống) và định hướng quy hoạch của tỉnh cho loại cây trồng này.

Cây chanh dây (hay còn gọi là cây chanh leo, cây lạc tiên, cây mác mác) là dạng cây thân leo, đa niên, nửa gỗ, dễ trồng, phát triển mạnh mà không cần chăm bón quá nhiều. Thân cây tròn, lá mọc xen, viền lá có răng cưa nhỏ, có tua cuốn và có thể bám vào bất cứ chỗ nào. Quả chanh leo hình cầu, chín có màu tím sẫm. Hạt chanh leo có lớp cơm nhầy bao quanh làm cho chanh có mùi thơm lạ, lại bổ sung thêm chất xơ. Nếu chăm sóc tốt, chanh dây có thể cho năng suất bình quân 70 – 100 tấn/ha/năm; chu kỳ canh tác hiệu quả nhất không quá 2 năm.

Ø KỸ THUẬT TRỒNG CHANH DÂY

1. Yêu cầu về đất đai, khí hậu

Cây chanh dây nói chung không kén đất, nhưng tốt nhất là chọn đất thoát nước tốt, không để đọng nước. Đất có thành phần cơ giới nhẹ, tầng canh tác sâu trên 50cm, độ mùn trên 1% và độ pH 5,5 – 6. Ở vùng đất bằng phẳng, ấm áp, ẩm ướt, chanh dây phát triển rất tốt. Chanh dây đòi hỏi khí hậu ấm và ẩm, nhiệt độ thích hợp từ 16 – 300C, không có sương muối, thời kỳ ra hoa ít bị mưa bão. Giống chanh dây quả tím thích hợp vùng á nhiệt đới, ngược lại giống quả vàng thích hợp vùng nhiệt đới.

2. Giống và cách nhân giống

Các tỉnh trồng chanh dây hiện nay chủ yếu sử dụng giống quả tím (Đài Nông F1) có khả năng thụ phấn cao, ít biến dị, có thể nhân giống bằng hạt. Để tăng khả năng chống chịu sâu bệnh, tuyến trùng và khả năng sinh trưởng phát triển có thể dùng giống quả tím ghép lên giống quả vàng. Giống phải sạch bệnh, cây giống có đỉnh sinh trưởng (ngọn) mập khỏe, bộ rễ rậm, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

Chanh dây có thể trồng bằng hạt hoặc dâm cành:

w Trồng chanh dây bằng hạt: Chọn quả chanh giống già, màu tím sẫm, to tròn và vỏ hơi nhăn nheo. Bổ đôi quả chanh, lấy muỗng xúc hết hạt ra và rửa sạch phần cơm nhầy bám trên hạt, để ráo nước. Nên ngâm những hạt giống này vào nước ấm khoảng 26 – 36 giờ trước khi đem gieo. Gieo hạt vào bầu đất (nếu là chậu đất nên có đường kính khoảng 30cm) sau đó phủ một lớp đất mỏng lên hạt. Tưới nước đủ ẩm cho hạt nảy mầm (khoảng 2 – 3 lần/ngày). Sau khoảng 2 – 3 tuần thì hạt giống sẽ nảy mầm và sau 6 tuần trở đi thì cây đã đạt chiều cao khoảng 8cm, lúc này đã có thể chọn lọc cây con tốt và khỏe để giữ lại trồng.

w Trồng bằng cây giống: Mua cây giống từ những công ty, trang trại uy tín để có cây giống tốt, có xuất xứ rõ ràng. Nên chọn cây cao khoảng 8 – 10cm, lá xanh, thân khỏe.

3. Chuẩn bị đất trồng

Cây chanh dây trồng được trên mọi địa hình, thích hợp với các loại đất thoáng xốp, giàu chất hữu cơ như đất thịt nhẹ, đất đỏ bazan… (đất quá chua hoặc quá kiềm cũng ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây)

- Làm sạch cỏ dại, cào san cho mặt đất bằng phẳng (trên các địa hình đất dốc nên làm các rãnh thoát nước tránh rửa trôi, xói mòn).

- Đào hố kích thước 60 x 60 x 60cm, bỏ lớp đất mặt một bên. Bón vôi 0,5kg/hố, sau đó tiến hành bón phân chuồng 10 – 15kg + 0,5kg phân lân/hố, trộn đều với lớp đất mặt.

- Mật độ khoảng cách trồng: Tùy theo điều kiện đất đai và khả năng thâm canh, có thể trồng theo các mật độ như khoảng cách 5 x 5m (400 cây/ha), khoảng cách 4 x 5m (500 cây/ha), khoảng cách 4 x 4m (625 cây/ha), khoảng cách 3 x 3m (1000 cây/ha).

4. Kỹ thuật trồng và làm giàn

w Cách trồng:

- Chanh dây có thể trồng được quanh năm nhưng thời điểm trồng thích hợp nhất là vào giữa và cuối mùa mưa.

- Phân bón lót như phân chuồng hoai, phân hữu cơ sinh học, phân đạm, phân lân, NPK… theo liều lượng thích hợp trộn đều với lớp đất mặt vào trong hố.

- Dùng dao sắc cắt bầu nilon, đặt cây xuống giữa hố, lấp đất nhẹ xung quanh gốc. Sau trồng cần tưới nước nhẹ để giữ ẩm (nếu không mưa).

 

 

w Làm giàn:

Chanh dây là loài cây dây leo nên cần làm giàn. Sau khoảng 3 tháng cây sẽ có chiều cao khoảng 70cm; cần chuẩn bị giàn từ trước giai đoạn này để cây có một giá đỡ chắc chắn làm trụ bám và phát triển. Kỹ thuật làm giàn có ảnh hưởng lớn đến việc ra hoa và đậu trái của chanh dây. Làm giàn có ưu điểm là dễ chăm sóc vì thân dây leo, lá, trái đều bám trên một đường thẳng nên dễ theo dõi, từ việc tưới nước đến việc tỉa cành lá, phát hiện sâu bệnh… Có thể làn giàn theo kiểu giàn mướp hoặc kiểu chữ T; giàn kiểu chữ T chanh dây phát triển tốt hơn do ánh sáng tiếp xúc bề mặt tán lớn, hạn chế sâu bệnh. Nên làm giàn cao 1,8 – 2m với các trụ tre, gỗ hoặc bê tông, bên trên căng lưới thép cho cây leo (lưới thép có thể làm ô vuông 40 x 40cm hoặc làm theo kiểu truyền thống).

w Sinh trưởng

Chanh dây trồng khoảng 5 – 6 tháng sẽ cho ra những bông hoa đầu tiên. Hoa của chanh dây khá đẹp và thơm, đường kính khoảng 6 – 10cm, gồm có đài và nhụy hoa màu trắng và phần gốc hoa màu tím sẫm; điều đặc biệt là cả hoa cái và hoa đực đều cùng nằm trên một bông, chúng sẽ tự thụ phấn cho chính mình.

Chanh dây ra hoa liên tục trong khoảng 5 – 6 tháng (từ tháng 4 – 5 đến tháng 10 – 11 tùy khí hậu từng vùng). Sau khi ra hoa được một tuần, hoa sẽ héo và bắt đầu quá trình tạo quả, quả non mới mọc có màu xanh non. Từ khi trổ hoa cho đến giai đoạn tạo quả rồi trái chín mất khoảng 60 – 90 ngày. Quả chanh dây khi chín có hai màu là vàng và tím, nhưng hầu hết là màu tím. Quả tròn, đường kính khoảng 5 – 7cm; trung bình một gốc chanh dây cho khoảng 40 – 50 trái/vụ, nếu chăm sóc tốt và đất trồng phù hợp có thể thu hoạch được 100 trái/vụ.

5. Chăm sóc

w Tưới nước:

Cây chanh dây là loại cây cần độ ẩm cao, lượng nước nhiều và thường xuyên, vì vậy thường tưới nước 2 ngày/lần; mùa khô cần tưới lượng nước nhiều hơn sẽ giúp cho cây ra chồi, ra hoa và đậu quả liên tục. Yêu cầu nước nhiều vào giai đoạn làm trái và phát triển trái (có thể tưới 2 lần/ngày); nếu thiếu nước sẽ làm rụng hoa, trái hoặc trái teo lại.

w Cắt tỉa, tạo tán:

Việc cắt tỉa, tạo tán nên làm thường xuyên, tạo ra các cành thứ cấp mới phân bổ đều trên bề mặt giàn giúp cho cây ra hoa, đậu trái tốt hơn. Khi cây đã lên giàn cần tạo hình tỉa cành thường xuyên, đặc biệt là tỉa bớt lá vào thời kỳ mùa mưa, vừa để hạn chế nấm bệnh phát triển gây hại, vừa ức chế sinh trưởng, giúp cho cây ra nhiều nụ, đậu nhiều trái. Việc cắt tỉa cành được tiến hành thường xuyên: Sau khi thu hoạch cắt hết tất cả các cành trên mặt giàn đã cho trái, để lại thân và các cành từ mặt đất tới giàn; sau đó cây sẽ ra chồi mới, phân cành cấp 2,3 và các cành quả. Nếu chanh dây không được đốn tỉa hoàn toàn vào cuối vụ, sang năm sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng và phát triển, đặc biệt là hạn chế đến năng suất.

w Bón phân:

Ngoài chế độ chăm sóc thường xuyên như tưới nước, phòng trừ sâu bệnh, cần bón thêm phân cho cây sau mỗi đợt thu hái và cắt tỉa cành lá nhằm tạo điều kiện cho cây nhanh chóng hồi phục và bù đắp dinh dưỡng, đảm bảo cho một đợt ra cành và hoa mới.

- Bón lót: Khi trồng chanh dây được khoảng 20 ngày thì tiến hành bón lót  đợt 1 bằng phân hữu cơ, phân bò, phân trùn quế, phân dê… Cứ khoảng 20 ngày thì bón 1 đợt.

- Bón thúc: Hàng năm, bón thúc cho cho cây 3 – 4 lần vào các giai đoạn như khi cây lên giàn, khi cây chuẩn bị ra hoa, thời kỳ nuôi quả lớn. Nên bón đạm và kali cây sẽ xanh tốt, đơm hoa nhiều và rất sai quả.

w Phòng trừ sâu bệnh:

Cũng giống như những loại cây leo khác, chanh dây cũng gặp phải một số bệnh hại (phổ biến nhất là đốm nâu, các nhánh của cây sẽ có những đốm nho nhỏ màu nâu, dần dần lan rộng và cành sẽ bị héo úa); sâu hại: ruồi đục trái, nhện đỏ - rệp, bọ trĩ… Cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo hướng dẫn của sản phẩm để khắc phục những tình trạng này.

Khi phun thuốc chú ý tránh thời gian cây nở hoa vào sáng sớm, ảnh hưởng đến khả năng thụ phấn của hoa. Cần thăm vườn thường xuyên để phát hiện sớm sâu bệnh kịp thời, phòng trừ có hiệu quả tốt; nên áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp.

6. Thu hoạch

Thu hoạch nên tiến hành đồng loạt, thu tất cả các trái chín hoàn toàn và các trái gần chín nhằm đạt trọng lượng trái tối đa. Khi thu hoạch tránh làm cho vỏ qủa bị trầy xướt làm ảnh hưởng đến chất lượng trái (tạo điều kiện cho vi sinh vật gây hại xâm nhập vào trong quả). Bảo quản chanh thu hoạch nơi thoáng mát; chọn phân loại quả trước khi đóng hộp, thùng vận chuyển.

Ø TRIỂN VỌNG TRỒNG CHANH DÂY Ở TÂY NINH

Chanh dây là loại cây trồng mới đang phát triển mạnh mẽ ở Tây Ninh, bước đầu đã đạt kết quả tốt trên địa bàn huyện Tân Biên và một số huyện khác. Triển vọng về việc tiêu thụ sản phẩm sau thu hoạch thông qua việc xây dựng nhà máy chế biến rau, củ, quả công suất lớn (Tanifood) đã thu hút nông dân đầu tư canh tác loại cây trồng này. Theo ông Lê Trung Dũng – Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Tây Ninh, chanh dây ở Tây Ninh đạt năng suất trung bình 60 tấn/ha, thấp hơn năng suất tại Gia Lai 20 tấn/ha, nhưng chanh dây ở Tây Ninh sau khi xét nghiệm ở 2 công ty Lavifood và Đồng Giao Ninh Bình đều cho kết quả về độ ngọt đạt 16,8% - cao hơn 0,6% so với chanh dây trồng ở Gia Lai (16,2%).

Người đầu tiên đầu tư trồng chanh dây với diện tích khá lớn ở Tây Ninh có lẽ là ông Trần Văn Hưng ở xã Tân Đông, huyện Tân Châu với diện tích trồng chanh dây hơn 1,6ha. Đến nay vườn chanh dây của ông đã hơn 1 năm tuổi và cho thu hoạch nhiều lứa trái. Ông Hưng cho biết, trong một lần tình cờ đến thăm người bạn ở Tây Nguyên, thấy bạn trồng chanh dây với hiệu quả kinh tế cao, ông đã nhờ bạn hướng dẫn cách mua chanh giống, làm giàn và chăm sóc chanh dây. Trở về nhà, ông quyết định đầu tư trồng 1,6ha chanh dây tại vườn cao su của gia đình; do cây cao su còn nhỏ nên ông Hưng đã tận dụng cây cao su làm cây chống giàn. Ông đặt mua 1.000 gốc chanh dây Đài Loan với giá 35.000đ/gốc; do mới bắt đầu trồng chưa có kinh nghiệm nhiều đối với loại cây này nên có một số gốc bị chết, hiện chỉ còn khoảng hơn 800 gốc. Theo ông Hưng, chăm sóc chanh dây cần rất nhiều phân bón và phải tưới nước thường xuyên, từ khi trồng cho đến ngày thu hoạch khoảng 5 tháng, ông đã đầu tư chi phí khoảng 200 triệu đồng nhưng thu hoạch rất khả quan. Hiện nay, mỗi ngày vườn chanh dây của ông Hưng cho thu hoạch từ 500 – 1.000kg trái; ông bán cho thương lái thu mua tại vườn với giá từ 10.000đ/kg hoặc chở ra tỉnh Lâm Đồng cho một côn gty thu mua với giá 15.000đ – 17.000đ/kg. Điều quan trọng là chanh dây cho thời gian thu hoạch đến 2,5 năm mới phải trồng lại đợt mới, trong khoảng thời gian ấy cây cho trái thu hoạch liên tục, đây là điều mà ít loại cây trồng nào có được. Ông Hưng cho rằng, trồng chanh dây quan trọng nhất là việc chọn giống; chọn được giống chanh có chất lượng tốt thì mới có hiệu quả cao. Nhận thấy hiệu quả từ việc trồng chanh dây, ông Hưng đang chuẩn bị mở rộng diện tích trồng chanh dây lên 10ha.

Trên địa bàn tỉnh Tây Ninh hiện nay, hầu như huyện nào cũng có nông dân trồng chanh dây. Đặc biệt, ở 2 huyện Tân Châu và Tân Biên có nhiều người sở hữu vườn cao su với diện tích lớn (hàng trăm đến hàng ngàn hecta); biết Tây Ninh đang xúc tiến đầu tư phát triển nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, trong đó chanh dây sẽ là một trong những cây trồng chủ lực, một số người trồng cao su đã bắt đầu chuyển sang trồng loại cây này, điển hình như ông Nguyễn Văn Còn – ngụ xã Thạnh Bình, huyện Tân Biên. Đầu năm 2017, ông đã mạnh dạn cắt 66ha cao su 3 năm tuổi để trồng xen canh cây chanh dây. Ông tận dụng những thân cây cao su làm trụ để mắc giàn cho chanh dây leo nên không phải tốn chi phí mua trụ xi măng và làm giàn như những nhà vườn khác. Hiện tại, vườn chanh dây của ông đã cho thu hoạch với kết quả rất tốt.

Hiện nay, chanh dây là một trong những cây trồng được chọn để thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, thay thế cho các cây trồng kém hiệu quả kinh tế. Mới đây, UBND tỉnh Tây Ninh đã quyết định phê duyệt mức hỗ trợ giống chanh dây có phẩm cấp chất lượng từ giống xác nhận trở lên để gieo trồng vụ đầu tiên trong dự án cánh đồng lớn liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm chanh dây của ông Trần Văn Hữu (ngụ ấp Thạnh Quới, xã Thạnh Đông, huyện Tân Châu). Thời gian thực hiện dự án cánh đồng lớn chanh dây là 5 năm (2017 – 2021) với diện tích 200ha; UBND tỉnh hỗ trợ 30% chi phí mua giống chanh dây (khoảng 305 triệu đồng, chiếm 1% kinh phí thực hiện). Xây dựng cánh đồng lớn chanh dây áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn VietGAP nhằm tiến tới hình thành vùng sản xuất chanh dây tập trung theo quy hoạch, đáp ứng nhu cầu nguyên liệu của nhà máy Tanifood, đồng thời nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất chanh dây, hướng đến xuất khẩu loại trái thơm ngon, bổ dưỡng này.

NGỌC KHUÊ     
CÁC TIN ĐÃ ĐƯA
 
 
NGHIÊN CỨU MỚI NHẤT
  >>  TRỒNG ĐINH LĂNG DƯỚI TÁN LÁ, VÒM CÂY MÔ HÌNH MỚI CÓ TRIỂN VỌNG Ở TÂY NINH - 09/11/2018
  >>  THÚ VỊ VỚI MÔ HÌNH “TRỒNG RAU THƠM XEN RAU RỪNG PHỦ LƯỚI CHE” CỦA LÃO NÔNG TỔ HỢP TÁC RAU RỪNG LỘC TRÁT – TRẢNG BÀNG - 09/11/2018
  >>  ĐỘC ĐÁO MÔ HÌNH NUÔI DƠI LẤY PHÂN CHO HIỆU QUẢ KINH TẾ CAO Ở XÃ PHƯỚC NINH - 08/11/2018
  >>  “DỤNG CỤ GẮN MÁNG CHẮN MƯA TRÊN CAO CHO CÂY CAO SU” SÁNG CHẾ NHỎ - HIỆU QUẢ LỚN - 08/11/2018
  >>  TRIỂN VỌNG TỪ MÔ HÌNH TRỒNG DỨA (KHÓM) Ở TÂY NINH - 22/03/2018
Số lượt truy cập: 204114 Số người online: 3